Nieuwsflash | 06/11/2020 |

Stiefouder overlijdt: zijn alle kinderen gelijk voor de wet?

De band tussen stiefouders en stiefkinderen is vaak heel innig en hecht. Het is begrijpelijk en gebruikelijk dat stiefouders alle kinderen (de eigen kinderen van beide partners, evenals de gemeenschappelijke kinderen) gelijk willen behandelen in het kader van successieplanning. Maar kan dat wel?

Men kan er niet omheen: nieuw samengestelde gezinnen zijn vandaag ruim vertegenwoordigd in onze samenleving en hun aantal neemt toe. Meteen rijzen er ook vragen. Naast de courante discussies inzake de verblijfs- en onderhoudsregeling van de kinderen, stelt zich de bijzondere situatie van erfopvolging. Wat als één van de beide (stief)ouders overlijdt? 


Beschikbaar gedeelte

Het nieuwe erfrecht, dat op 1 september 2018 in werking trad, komt daar deels aan tegemoet. De wet voorziet dat het beschikbaar gedeelte, namelijk het deel waarover de erflater vrij mag beschikken (via schenking of testament), de helft van zijn of haar vermogen bedraagt. De stiefouder kan derhalve in principe de helft van zijn of haar nalatenschap aan de stiefkinderen laten toekomen. Voorheen was dit anders: hoe meer kinderen er waren, hoe minder men vrij ter beschikking had. 

Door deze bepaling kan een ouder met een gelijk aantal eigen kinderen en stiefkinderen (bijvoorbeeld 2 eigen of gemeenschappelijke kinderen en 2 stiefkinderen) aan allemaal een gelijk deel nalaten. De eigen kinderen ontvangen dan hun reserve (50%) en de stiefkinderen het beschikbare gedeelte (50%). Daarenboven kunnen de stiefkinderen in het Vlaams Gewest van de laagste tarieven genieten (gelijkschakeling met eigen kinderen) indien de ouders gehuwd zijn, wettelijk samenwonen of meer dan één jaar ononderbroken feitelijk samenwonen.

Anders is het evenwel gesteld voor een ouder met bijvoorbeeld 2 eigen of gemeenschappelijke kinderen en 3 stiefkinderen. Deze ouder kan zijn of haar nalatenschap niet zonder meer evenredig overdragen aan de 5 kinderen. Immers komt sowieso de ene helft (reserve) van de nalatenschap toe aan de 2 eigen kinderen en kunnen de 3 stiefkinderen hoogstens de andere helft (beschikbaar gedeelte) bekomen. De 2 eigen of gemeenschappelijke kinderen erven dus meer dan de 3 stiefkinderen. 


Adoptie

Maar er zijn mogelijkheden om ook daaraan tegemoet te komen. Een verregaande, maar niet ongebruikelijke oplossing is de adoptie. Een gewone stiefouderadoptie kan zowel voor minderjarigen als voor meerderjarigen. 

Houd er wel rekening mee dat aan een aantal voorwaarden moet worden voldaan en dat adoptie in principe onomkeerbaar is. 


Erfovereenkomst

Sinds de hervorming van het erfrecht kan ook een globale erfovereenkomst worden afgesloten. 

Dit biedt heel wat mogelijkheden voor successieplanning in het algemeen, maar ook voor nieuw samengestelde gezinnen is dit interessant. 

Voorafgaand aan het overlijden van één van hen kunnen de ouders binnen een ‘gezinsraad’ met de kinderen afspraken maken over de verdeling van hun nalatenschap. Daarbij moet wel rekening worden gehouden met onder andere het huwelijkscontract dat de ouders eventueel afsloten, de schenkingen die bepaalde kinderen kregen, het type vermogen (roerend/onroerend), enzovoort.

Ook via bepaalde punctuele erfovereenkomsten kunnen afspraken worden gemaakt over specifieke erfrechtelijke aanspraken. Zo kan onder de wettelijke voorwaarden worden overeengekomen dat een erfgenaam verzaakt aan een vordering tot inkorting, waardoor bepaalde schenkingen aan bijvoorbeeld een stiefbroer of stiefzus behouden kunnen blijven. 

Iedere situatie is evenwel anders en verdient een individuele juridische aanpak. Binnen VDV Advocaten zullen wij u daarbij graag professioneel adviseren.

Wenst u meer informatie?

Contacteer ons