Nieuwsflash | 04/09/2020 | Ruben Feys
Het gezag van gewijsde van de beslissingen van de algemene vergadering van mede-eigenaars bij Appartementsmede-eigendom
1.
In de wetgeving inzake appartementsmede-eigendom (Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek, onder meer artikelen 3.87, 3.88 en 3.92 BW) worden aan de algemene vergadering van mede-eigenaars (hierna “de algemene vergadering”) uitdrukkelijk uitgebreide bevoegdheden toegekend. Deze bevoegdheden moeten het behoud en het beheer van de mede-eigendom door de algemene vergadering mogelijk maken en garanderen.
Daarnaast kunnen de statuten van een mede-eigendom aan de algemene vergadering nog bijkomende bevoegdheden toekennen, voor zover deze volgens de wet niet zijn toegewezen aan andere organen van de mede-eigendom.
Ten slotte beschikt de algemene vergadering ook over de zogenaamde residuaire bevoegdheid. Dit betekent dat zij bevoegd is voor de materies waarvoor noch in de wetgeving inzake appartementsmede-eigendom, noch in de statuten een ander orgaan van de mede-eigendom is aangeduid.
2.
De wijze waarop de besluiten van de algemene vergadering tot stand komen, is aan strikte wettelijke voorschriften onderworpen (onder meer met betrekking tot de uitnodiging voor de algemene vergadering, de samenstelling van de agenda, de aanwezigheidsvereisten voor een geldige beraadslaging, de wijze van stemming en de meerderheidsvereisten voor de goedkeuring van de besluiten).
Eenmaal de algemene vergadering over een agendapunt een besluit heeft genomen, kan dit onder welbepaalde voorwaarden en binnen een bepaalde termijn (vier maanden) nog worden aangevochten door één of meerdere mede-eigenaars, mits zij daartoe geldige redenen hebben.
De verzamelnaam voor de verschillende rechtsvorderingen die tegen een besluit van de algemene vergadering kunnen worden ingesteld, is “het contentieux van de algemene vergadering”. Zelfs een vordering tot schorsing van een genomen besluit, in afwachting van een beslissing ten gronde over de rechtsvordering, behoort in voorkomend geval tot de mogelijkheden.
De vrederechter is de bevoegde rechter in deze materie.
3.
De vraag die ons hier bezighoudt, is of een besluit van de algemene vergadering, eenmaal de wettelijk voorziene termijn om het aan te vechten verstreken is, definitief en onaantastbaar wordt.
Het antwoord is in principe “ja”. Het besluit wordt in beginsel definitief en komt in aanmerking om door de syndicus te worden uitgevoerd, tenzij de algemene vergadering anders zou hebben beslist.
Er bestaan echter enkele uitzonderingen op deze regel.
Een eerste uitzondering betreft de gevallen waarin de algemene vergadering een besluit zou hebben genomen waartoe zij niet bevoegd was.
Dergelijke besluiten, genomen met bevoegdheidsoverschrijding, kunnen onder bepaalde voorwaarden alsnog juridisch ter discussie worden gesteld. Als voorbeeld kan het geval worden aangehaald waarbij de algemene vergadering een besluit neemt dat louter een maatregel omtrent privatieve delen betreft en geen enkel verband houdt met het beheer van de gemeenschappelijke delen van de mede-eigendom, noch voor dit beheer enige implicatie heeft.
Een tweede uitzondering houdt verband met de gevallen waarin de algemene vergadering terugkomt op een door haar eerder genomen beslissing met betrekking tot dezelfde kwestie.
Een nieuwe beslissing omtrent een bepaalde aangelegenheid is in principe mogelijk, omdat de algemene vergadering rekening moet kunnen houden met nieuwe omstandigheden en feitelijke gegevens die haar beslissing kunnen beïnvloeden en haar kunnen noodzaken tot het nemen van een gewijzigd besluit.
Er zijn echter een aantal beperkingen verbonden aan deze mogelijkheid:
- Het eerdere besluit mag nog niet zijn uitgevoerd.
- Het nieuwe, andersluidende besluit moet het gemeenschappelijk belang van de mede-eigenaars dienen en mag niet uitsluitend worden genomen in het belang van één of meerdere mede-eigenaars.
- De verworven rechten die een mede-eigenaar uit het eerdere besluit heeft verkregen, mogen niet worden aangetast door het nieuwe, gewijzigde besluit.
Wanneer niet aan deze voorwaarden is voldaan, kan een nieuw wijzigingsbesluit juridisch worden betwist.
Het is echter duidelijk dat deze voorwaarden (vooral de punten 2 en 3) het voorwerp kunnen zijn van uiteenlopende interpretaties en tot discussies kunnen leiden. Zo heeft het begrip “verworven rechten” in het bijzonder reeds aanleiding gegeven tot uitgebreide rechtspraak.
4. Besluit
De besluiten van de algemene vergadering bij appartementsmede-eigendom worden na het verstrijken van de wettelijke termijn voor betwisting in beginsel definitief. Dit betekent evenwel niet dat zij onder alle omstandigheden onaantastbaar zijn.
Over de toepasselijkheid van mogelijke uitzonderingen en over de bevoegdheid van de algemene vergadering kan uiteraard betwisting ontstaan.
Geschillen omtrent deze materie worden in beginsel beslecht door de vrederechter.