Nieuwsflash | 04/12/2020 | Isa Degryse
Nieuwe B2B-verplichtingen vanaf 1 december 2020 – zijn uw algemene voorwaarden nog conform?
Op 1 december 2020 traden een aantal nieuwe bepalingen in het Wetboek van Economisch Recht (WER) in werking die normen opleggen aan contractuele relaties tussen ondernemers. De nieuwe regels hebben als doel de contractspartij die zich in een B2B-relatie in een zwakkere onderhandelingspositie bevindt, te beschermen.
a. Alle schriftelijke contracten
Behoudens enkele uitzonderingen (bijvoorbeeld bij financiële dienstverlening) vallen contractuele bedingen tussen ondernemingen onder de nieuwe regelgeving. Dit wil zeggen dat u als ondernemer niet alleen bijzonder aandachtig moet zijn bij het opstellen of hernieuwen van uw contracten, maar ook dat u uw algemene voorwaarden moet toetsen aan de nieuwe regels.
b. Evenwicht tussen contractpartijen is de norm
U moet nagaan of uw voorwaarden geen bepalingen bevatten die:
- op de “zwarte lijst” staan (art. VI.91/4 WER);
- op de “grijze lijst” staan (art. VI.91/5 WER);
- een “kennelijk onevenwicht” creëren tussen de rechten en plichten van partijen (art. VI.91/3 WER).
c. Kennelijk onevenwicht
Bij de beoordeling van het begrip “kennelijk onevenwicht” wordt onder meer rekening gehouden met de transparantie van de contractuele bepalingen. Dit houdt in dat uw voorwaarden zowel duidelijk (goed leesbaar en niet “verstopt” in een groot geheel aan tekst) als begrijpelijk (duidelijke taal voor niet-juristen) moeten zijn. Daarnaast wordt rekening gehouden met de inhoud van de overeenkomst en de omstandigheden waarin deze werd gesloten.
d. Zwarte lijst
Op de zwarte lijst staan vier verboden bepalingen:
- Bepalingen die voorzien in een onherroepelijke verbintenis van de ene partij, terwijl de uitvoering van de prestaties van de andere partij onderworpen is aan een voorwaarde die enkel afhankelijk is van de wil van deze laatste.
- Bepalingen die de ene partij het eenzijdige recht geven om een of andere bepaling van de overeenkomst te interpreteren.
- Bepalingen die, in geval van betwisting, de ene partij verplichten af te zien van elke vorm van verhaal tegen de andere partij.
- Bepalingen die erin voorzien op onweerlegbare wijze de kennisname of de aanvaarding door de andere partij vast te stellen van bedingen waarvan deze niet daadwerkelijk kennis heeft kunnen nemen voorafgaand aan het sluiten van de overeenkomst.
Deze lijst met verboden bedingen sluit nauw aan bij wat in ons gemeen recht ook reeds verboden was. Het is niettemin belangrijk om na te gaan of uw algemene voorwaarden dergelijke bepalingen bevatten.
e. Grijze lijst
De grijze lijst bevat acht categorieën van bedingen die worden vermoed onrechtmatig te zijn. Het gaat om bepalingen die:
- de ene partij het recht verlenen om zonder geldige reden de prijs, de kenmerken of de voorwaarden van de overeenkomst eenzijdig te wijzigen;
- een overeenkomst van bepaalde duur stilzwijgend verlengen of vernieuwen, zonder opgave van een redelijke opzegtermijn;
- zonder tegenprestatie het economische risico op een partij leggen indien dat risico normaliter op een andere partij bij de overeenkomst rust;
- op ongepaste wijze de wettelijke rechten van een partij uitsluiten of beperken in geval van volledige of gedeeltelijke wanprestatie of gebrekkige uitvoering door de andere partij van een van haar contractuele verplichtingen;
- de partijen verbinden zonder opgave van een redelijke opzegtermijn;
- de onderneming ontslaan van haar aansprakelijkheid voor haar opzet, haar zware fout of voor die van haar aangestelden of, behoudens overmacht, voor het niet-uitvoeren van de essentiële verbintenissen die het voorwerp uitmaken van de samenwerking;
- de bewijsmiddelen waarop de andere partij een beroep kan doen, beperken;
- in geval van niet-uitvoering of vertraging in de uitvoering van de verbintenissen van de andere partij, schadevergoedingen voorzien die kennelijk niet evenredig zijn aan het nadeel dat door de ene partij kan worden geleden.
f. Doe de check
De kans bestaat dat uw huidige algemene voorwaarden een “grijs” beding bevatten. Bijvoorbeeld:
- Een schadebeding dat een kennelijk buitensporige schadevergoeding voorziet bij wanbetaling (vaak een bepaald percentage van de hoofdsom), kan als onrechtmatig worden beschouwd. In dat geval kan het beding nietig worden verklaard.
- Een beding dat bepaalt dat een factuur uitsluitend per aangetekend schrijven moet worden betwist, bij gebreke waarvan het protest niet geldig is, kan een ongeoorloofde beperking van de bewijsmiddelen inhouden. De geldigheid ervan moet worden beoordeeld in het licht van de toepasselijke regels.
- Een beding dat voorziet in een zeer lange stilzwijgende contractverlenging (bijvoorbeeld vijf of tien jaar), zonder de handelspartner daarbij een redelijke mogelijkheid tot opzegging te bieden, kan eveneens als onrechtmatig worden beschouwd.
U doet er goed aan na te gaan of uw algemene voorwaarden geen bepalingen bevatten die voorkomen op de bovenvermelde “grijze” en/of “zwarte” lijst van bedingen, zodat u in geval van discussie met uw klant niet voor onaangename verrassingen komt te staan.
g. Gevolgen
Bedingen op de “zwarte lijst” zijn verboden en nietig. Bij bedingen op de “grijze lijst” bestaat een vermoeden van onrechtmatigheid. De onderneming kan nog aantonen dat het betrokken beding, rekening houdend met de concrete omstandigheden, geen kennelijk onevenwicht creëert tussen de partijen.
Een beding dat in strijd is met de wettelijke bepalingen, kan nietig worden verklaard en is dan niet langer afdwingbaar. Het is daarom aangewezen om risicovolle bepalingen uit uw algemene voorwaarden te verwijderen of zorgvuldig te herformuleren.
Daarnaast is het mogelijk dat uw contractspartij of een andere daartoe gerechtigde belanghebbende (bijvoorbeeld een beroepsvereniging) een stakingsvordering tegen u instelt, teneinde het gebruik van de bewuste bepaling een halt toe te roepen, mogelijk onder verbeurte van een dwangsom.
Besluit
Vanaf 1 december 2020 gelden strengere regels voor onrechtmatige bedingen in overeenkomsten tussen ondernemingen. Contractvoorwaarden mogen geen verboden zwarte bedingen bevatten en mogen geen kennelijk onevenwicht creëren tussen de rechten en verplichtingen van de contractpartijen.
Er zijn dan ook voldoende redenen om uw algemene voorwaarden aan een grondige controle te onderwerpen en ze waar nodig aan te passen aan de toepasselijke regelgeving.
U kunt hiervoor uiteraard steeds bij VDV Advocaten terecht voor deskundig en praktisch advies.